Aynan qanday shartnoma imzolayotganingizni tushunib oling

QISQACHA

Yangi uylarda koʻpincha «bron qilish shartnomasi», «dastlabki shartnoma» yoki ulushli qurilishda ishtirok etish shartnomasi taklif qilinadi. Ular boʻyicha huquqlaringiz turlicha.

Imzolashdan oldin aniqlang:

• bu shartnoma boʻyicha xonadon sizniki boʻladimi yoki bu faqat sotish haqidagi va’dami;
• uy qurilmasa, pulingiz nima boʻladi;
• shartnomani bekor qilish mumkinmi va qanday shartlarda.

Shartnoma loyihasini mustaqil yuristga koʻrsating yoki notarial idorada aniqlashtiring. Bu masalada quruvchining yuristiga ishonmagan ma’qul.

Toshkentda qurilayotgan uydan kvartira sotib olayotganingizda quruvchining savdo boʻlimi odatda shoshiltiradi: zaklad bering, kvartira sizniki. Shu zahoti imzolash uchun hujjat berishadi. Bu qanday hujjat ekaniga qarab pulingiz evaziga nima olishingiz belgilanadi: kvartiraga boʻlgan huquqnimi yoki faqat uni sotish haqidagi vaʼdanimi.

Yangi uylarda qanday shartnomalar taklif qilinadi

Nomlari har xil boʻladi va nomining oʻzi koʻp narsani anglatmaydi. Mazmuni muhimroq.

• Bron qilish shartnomasi odatda kvartirani maʼlum muddatga sizga biriktiradi va narxni qayd etadi, xolos. Bu shartnoma boʻyicha kvartira sizniki boʻlib qolmaydi.
• Dastlabki shartnoma — bu tomonlarning kelajakda asosiy oldi-sotdi shartnomasini tuzish majburiyati. Unga qadar siz, aslida, kutib turasiz.
• Ulushli qurilishda ishtirok etish shartnomasi yoki shunga oʻxshash qurilishda ishtirok etish shartnomasi. Unga koʻra siz qurilishga pul kiritasiz va uy topshirilgach, aniq kvartirani olasiz.

Quruvchi shartnomani bir nom bilan atashi, matni esa butunlay boshqacha boʻlib chiqishi mumkin. Shuning uchun sarlavhani emas, shartlarni oʻqing.

Imzolashdan oldin nimalarni aniqlash kerak

Quyidagi savollarni yozma ravishda bering yoki javobini shartnoma matnidan toping:

• Bu shartnoma boʻyicha kvartira sizniki boʻladimi va aynan qachon: toʻlovdan keyinmi, uy topshirilgandan keyinmi yoki mulk huquqi rasmiylashtirilgandan keyinmi.
• Agar uy qurib bitkazilmasa yoki topshirish yillarga choʻzilsa, pulingiz nima boʻladi. Pulni qaytarish koʻzda tutilganmi, qancha miqdorda va qaysi muddatda.
• Shartnomani oʻz tashabbusingiz bilan bekor qilish mumkinmi va bunda qancha ushlab qolinadi.
• Kvartira, qavat, maydon va narx aniq koʻrsatilganmi. Narx oʻzgarishi mumkinmi va qanday tartibda.
• Shartnomada yer uchastkasi hujjatlari va qurilish ruxsatnomasi tilga olinganmi.

Agar shartnomada «pulim nima boʻladi» degan savolga tushunarli javob boʻlmasa, bu toʻxtab oʻylash uchun jiddiy sabab.

Shartnomani qanday tekshirish kerak

Shartnoma loyihasini oldindan, hech qanday toʻlov qilmasdan soʻrang va uyga olib keting. Vijdonli quruvchi bunga yoʻq demaydi. Matnni siz uchun ishlaydigan mustaqil yuristga koʻrsating yoki notarial idorada maslahat oling. Quruvchining yuristi sotuvchi manfaatini himoya qiladi, shuning uchun uning tushuntirishlari mustaqil tekshiruv oʻrnini bosmaydi.

Tomonlarning javobgarligini solishtiring. Koʻpincha xaridor uchun jarimalar qatʼiy yozilgan, quruvchining majburiyatlari esa noaniq boʻladi. Shartnomadagi kompaniya rekvizitlari siz pul oʻtkazayotgan tashkilotnikiga mos kelishini tekshiring. Iz qoladigan tarzda toʻlang: bank orqali, toʻlov maqsadida shartnoma raqamini koʻrsatib. Menejerga tilxat evaziga naqd pul berish — ortiqcha xavf.

Agar shartnoma allaqachon imzolangan boʻlsa

Vahimaga tushmang, lekin ishni paysalga ham solmang. Shartnomani qayta oʻqing va huquq hamda majburiyatlaringizni yozib chiqing. Barcha hujjatlarni saqlang: shartnoma, ilovalar, kvitansiyalar, savdo boʻlimi bilan Telegramdagi yozishmalar. Agar shartlar sizni qoniqtirmasa, shartnomani yuristga koʻrsating va qoʻshimcha kelishuv imzolash yoki shartnomani eng kam yoʻqotish bilan bekor qilish mumkinligini bilib oling. Qanchalik erta harakat qilsangiz, imkoniyatlaringiz shunchalik koʻp boʻladi.

Koʻp beriladigan savollar

Dastlabki shartnoma ulushli qurilish shartnomasidan nimasi bilan farq qiladi?

Dastlabki shartnoma odatda tomonlarni kelajakda asosiy oldi-sotdi shartnomasini tuzishga majbur qiladi, xolos. Ulushli qurilish shartnomasi esa, qoida tariqasida, siz qurilishni moliyalashtirib, uy topshirilgach aniq kvartirani olishingizni nazarda tutadi. Aniq oqibatlar matnga bogʻliq, shuning uchun uni mustaqil yuristga koʻrsating.

Quruvchi uyni topshirmasa, pulni qaytarib olish mumkinmi?

Bu shartnomangiz shartlariga bogʻliq: pulni qaytarish, muddatlar va quruvchining javobgarligi haqidagi bandlarni qidiring. Agar bunday bandlar boʻlmasa yoki ular noaniq yozilgan boʻlsa, imkon qadar tezroq yuristga murojaat qiling.

Quruvchi bilan shartnomani notarial tasdiqlatish kerakmi?

Talablar shartnoma turiga bogʻliq, shuning uchun buni notarial idorada aniqlang. U yerda shartnoma matni boʻyicha ham maslahat olishingiz mumkin.