Sizni shoshiltirishsa, bosimga berilmang

QISQACHA

«Yana uch kishi qiziqyapti», «ertaga kech boʻladi», «ozgina boʻlsa ham pul oʻtkazing, sizga olib qolaman» — bu bosim oʻtkazishning klassik usuli. Maqsad — hamma narsani xotirjam tekshirishingizga imkon bermaslik.

Nima qilish kerak:

• qarorni kvartirani koʻrib, hujjatlarni tekshirgandan keyin qabul qilishingizni ayting;
• telefon orqali «bron» uchun pul oʻtkazmang;
• agar sizdan xafa boʻlishsa yoki gʻoyib boʻlib qolishsa, ehtimol, hech narsa yoʻqotmagansiz.

Vijdonli uy egasi siz hammasini oʻylab koʻrguningizcha bir kun kutib tura oladi.

Siz OLX yoki Uyborda kvartira topdingiz: tuman yaxshi, narxi bozordagidan biroz past, egasi yoki rieltor tez javob beradi. Va deyarli darhol shoshiltirish boshlanadi: kvartirani hozir boshqa birov olib qoʻyadi, bugun qaror qilish kerak, eng yaxshisi oldindan toʻlovni shu zahoti oʻtkazish. Toshkentda ijarada pul aynan shu sxema orqali juda koʻp yoʻqotiladi. Uni qanday tanish va nima qilish kerakligini koʻrib chiqamiz.

Bosim qanday koʻrinadi

Shoshiltirish turlicha boʻladi, lekin maqsad bitta: sizga oʻylash va tekshirish uchun vaqt bermaslik. Odatiy gaplar va holatlar:

• «Yana bir nechta xohlovchi bor, kim birinchi pul bersa, kvartira oʻshaniki»;
• koʻrishdan oldin kartaga zalog yoki «bron» uchun pul tashlashni soʻrashadi;
• kvartirani shoshilib, oʻn daqiqaga koʻrsatishadi va darhol javob talab qilishadi;
• egasi «safarda», kalit tanishida, hujjatlarni keyin koʻrsatishadi;
• narx shu tumandagi oʻxshash kvartiralardan sezilarli darajada past.

Bunday belgilarning bittasi oʻz-oʻzidan aldovni isbotlamaydi. Ammo bir nechtasi mos kelsa, ehtiyot boʻlgan ma’qul.

Shoshiltirishganda nima qilish kerak

Tartibni xotirjam aytib qoʻying: avval koʻrish, keyin hujjatlar, soʻng shartnoma va faqat undan keyin pul. Bu odatiy ketma-ketlik, insofli uy egasi buni tushunadi.

• «Bron» yoki «ushlab turish uchun» deb telefon yoki messenjer orqali pul oʻtkazmang.
• Kvartirani faqat videoda emas, oʻz koʻzingiz bilan koʻrishni soʻrang.
• Biror narsa shubhali tuyulsa, hech boʻlmaganda ertasi kungacha vaqt oling.
• Suhbatdoshingiz asabiylashsa, battar bosim qilsa yoki gʻoyib boʻlsa, ehtimol, siz hech narsa yoʻqotmadingiz.

Haqiqiy egasining haqiqiy kvartirasi bir kechada yoʻqolib qolmaydi, uni boshqaga berib yuborishsa ham, boshqa variant topiladi.

Toʻlovdan oldin nimani tekshirish kerak

Zalog va birinchi oy pulini berishdan oldin:

• odamning pasportini mulk huquqini tasdiqlovchi hujjatdagi ma’lumotlar bilan solishtiring; agar kvartirani egasi emas, boshqa odam ijaraga berayotgan boʻlsa, ishonchnoma soʻrang va uning haqiqiyligini notariusda aniqlang;
• kommunal toʻlovlar boʻyicha qarz yoʻqligini bilib oling, kvitansiyalarni koʻrsatishni soʻrang;
• shu e’lonni boshqa saytlarda ham qidirib koʻring: bir xil rasmlar turli telefon raqamlari va narxlar bilan chiqsa, bu yomon belgi;
• summa, muddat, zalog miqdori va tomonlarning imzolari yozilgan yozma shartnoma tuzing;
• naqd pul berganda tilxat oling yoki maqsadi aniq yozilgan oʻtkazma orqali toʻlang.

Pul birinchi emas, oxirgi qadam boʻlishi kerak.

Agar pulni allaqachon oʻtkazgan boʻlsangiz

Kechiktirmang. Yozishmalar, telefon raqami, e’lon havolasi, skrinshotlar va oʻtkazma tasdigʻini saqlab qoʻying. Kartangizni chiqargan bank bilan bogʻlanib, oʻtkazma boʻyicha biror chora koʻrish mumkinligini soʻrang. Ichki ishlar organlariga ariza bering: qancha erta boʻlsa, shuncha yaxshi. E’lon joylashtirilgan saytga shikoyat qiling, uni olib tashlashsin va boshqalar aldanmasin.

Koʻp beriladigan savollar

Uy egasi kvartirani koʻrishdan oldin bron uchun oldindan toʻlov soʻrasa, bu normalmi?

Koʻrish va hujjatlarni tekshirishdan oldin pul soʻrash firibgarlikning keng tarqalgan belgisi. Zalogni kvartira va hujjatlarni koʻrganingizdan keyin, shartnoma imzolanayotganda bergan ma’qul.

Kvartirani haqiqiy egasi ijaraga berayotganini qanday tekshirish mumkin?

Pasportni mulk huquqini tasdiqlovchi hujjat bilan solishtiring. Agar kvartirani vositachi koʻrsatayotgan boʻlsa, notarial ishonchnoma yoki egasining oʻzi bilan bogʻlanish imkonini soʻrang.

Ijarada firibgarga zalog oʻtkazib yuborgan boʻlsam, nima qilishim kerak?

Yozishmalar va oʻtkazma tasdigʻini saqlang, darhol bankingiz bilan bogʻlaning va ichki ishlar organlariga ariza bering. E’lonni topgan saytingizga ham shikoyat qiling.