Uchrashuvdan oldin pasport suratini yubormang

QISQACHA

Ba’zan kvartirani koʻrishdan oldinoq «tekshirish uchun» pasportni messenjerga yuborishni soʻrashadi. Keyinchalik bu ma’lumotlar asosida nomingizga qarz rasmiylashtirishlari yoki ulardan boshqa sxemalarda foydalanishlari mumkin.

Xavfsizroq yoʻli:

• pasportni shaxsan, shartnoma imzolanayotganda koʻrsating;
• agar baribir nusxa kerak boʻlsa, unga qayd yozib qoʻying: nima uchun va kimga berilgani;
• hujjat suratini selfi bilan birga yubormang.

Avval uchrashuv va kvartira, keyin hujjatlar.

OLX yoki Uyborda kvartira qidirayotganingizda ba’zan «uy egasi» yoki «rieltor» kvartirani koʻrsatishdan oldin pasport rasmini Telegramga yuborishni soʻraydi. Odatda buni ijarachini tekshirish yoki bron qilish bilan izohlashadi. Bu mantiqiy tuyuladi, lekin firibgarlar uchun bu sizning ma’lumotlaringizni olishning eng oson yoʻllaridan biri. Nima uchun xavfli ekanini, oddiy iltimosni shubhalisidan qanday ajratishni va rasm allaqachon yuborilgan boʻlsa nima qilishni koʻrib chiqamiz.

Firibgarlarga pasportingiz nima uchun kerak

Pasport rasmi yoki skaneri — boshqalarning sxemalari uchun tayyor material. Bu ma’lumotlar bilan onlayn qarz rasmiylashtirishga, akkaunt ochishga, soxta shartnoma tuzishga yoki sizning nomingizdan boshqa odamlarni aldashga urinishlari mumkin. Ayniqsa, pasportni yuzingiz yonida ushlab turgan rasm ular uchun qimmatli: koʻplab onlayn xizmatlar shaxsni aynan shunday tekshiradi.

Koʻpincha pasport soʻrash bilan birga kartaga «bron uchun» oldindan toʻlov talab qilinadi. Bunday holat darhol shubha uygʻotishi kerak.

Oddiy iltimosni shubhalisidan qanday ajratish mumkin

Uy egasiga haqiqatan ham ma’lumotlaringiz kerak: ijara shartnomasi va yashovchilarni roʻyxatga olish uchun. Ammo vijdonli uy egasi uchrashuvni xotirjam kutadi. Shubhali belgilar:

• pasportni kvartirani koʻrishdan oldin soʻrashadi;
• koʻrsatishdan yoki kvartiradan videoqoʻngʻiroqdan bosh tortishadi;
• shoshiltirishadi: «xohlovchilar koʻp, hozir hal qiling»;
• pasport bilan selfi yoki barcha sahifalarning sifatli rasmini soʻrashadi;
• shu bilan birga pul oʻtkazishni talab qilishadi.

Hujjatlarni qanday xavfsizroq berish mumkin

Avval kvartira va uy egasi, keyin hujjatlar. Tartib oddiy:

• kvartirani koʻring va uy egasi bilan shaxsan uchrashing;
• mulk huquqi toʻgʻrisidagi hujjat va pasportni koʻrsatishni soʻrang — egasining ismi mos kelishi kerak;
• oʻz pasportingizni shartnoma imzolanayotganda koʻrsating;
• nusxa kerak boʻlsa, uni oʻzingiz qiling va ustiga nima uchun, kimga va qachon berilganini yozing, masalan «falon manzildagi kvartira ijara shartnomasi uchun»;
• yozuv ma’lumotlar ustiga qisman tushsin, shunda nusxadan boshqa maqsadda foydalanib boʻlmaydi;
• hech qachon hujjat rasmini selfi bilan birga yubormang.

Elektron nusxasiz iloji boʻlmasa, unga ham xuddi shunday belgi qoʻying va faylni begona vositachilarga yubormang.

Rasmni allaqachon yuborgan boʻlsangiz nima qilish kerak

Vahimaga tushish shart emas, lekin tez harakat qilish kerak:

• yozishmani toʻxtating, boshqa hech narsa yubormang va pul toʻlamang;
• chat skrinshotlari, telefon raqami va e’lon havolasini saqlab qoʻying;
• e’lonni topgan saytingizda unga shikoyat qiling;
• bankingizni ogohlantiring va kredit tarixini qanday tekshirish mumkinligini soʻrang;
• siz rasmiylashtirmagan qarzlar haqidagi SMS va qoʻngʻiroqlarga e’tibor bering;
• saqlangan yozishmani ilova qilib, ichki ishlar organlariga ariza bilan murojaat qiling.

Agar nomingizga begona qarz rasmiylashtirilganini aniqlasangiz, darhol uni bergan tashkilotga xabar bering va yozma ariza topshiring. Muammoni qanchalik erta qayd etsangiz, unga e’tiroz bildirish shunchalik oson boʻladi.

Koʻp beriladigan savollar

Kvartirani koʻrishdan oldin uy egasiga pasport rasmini yuborsa boʻladimi?

Yubormagan ma’qul. Kvartirani va uy egasining hujjatlarini koʻrganingizdan soʻng, shartnoma imzolanayotganda pasportni shaxsan koʻrsating.

Firibgarlarga pasport rasmini yuborib qoʻysam nima qilishim kerak?

Muloqotni toʻxtating, yozishmani saqlang, bankni ogohlantiring va kredit tarixingizni kuzatib boring. Dalillar bilan ichki ishlar organlariga murojaat qiling.

Uy egasiga ijarachining pasporti nima uchun kerak?

Ma’lumotlar ijara shartnomasi va yashovchilarni roʻyxatga olish uchun kerak. Bu odatiy holat, lekin uchrashuvda amalga oshiriladi, koʻrsatishdan oldin messenjerda emas.