Uy egasi yuborgan «toʻlov uchun» havolalarga oʻtmang

QISQACHA

Agar «uy egasi» «xavfsiz bitim», «bronni toʻlash» yoki «toʻlovni tasdiqlash» uchun havola yuborsa, ehtiyot boʻling. Bunday sahifalar koʻpincha kartangiz ma’lumotlarini qoʻlga kiritish uchun soxtalashtiriladi.

Qoidalar:

• notanish saytlarda karta raqami, amal qilish muddati va CVV kodini kiritmang;
• SMS orqali kelgan kodlarni hech kimga aytmang;
• agar «bank» yoki «servis» qoʻngʻiroq qilib, kodni soʻrasa, goʻshakni qoʻying.

Uy-joy uchun toʻlovni uchrashganda va tilxat evaziga amalga oshirgan ma’qul.

OLX yoki Uyborda kvartira qidirayotganda koʻp uchraydigan firibgarlik usullaridan biri shunday: «uy egasi» kvartirani koʻrsatishga shoshilmaydi, lekin bronni onlayn toʻlashingizni juda istaydi. Buning uchun u bank, toʻlov tizimi yoki saytning «xavfsiz bitim» sahifasiga oʻxshash havola yuboradi. Quyida soxta sahifani qanday tanish mumkinligi va ma’lumotlarni kiritib qoʻygan boʻlsangiz nima qilish kerakligini koʻrib chiqamiz.

Sxema qanday ishlaydi

Odatda hammasi arzon narx va chiroyli suratlar bilan joylangan e’londan boshlanadi. «Mulkdor» hozir Toshkentda emasligini yoki kvartirani koʻp odam soʻrayotganini aytib, tezda bron qilishni taklif qiladi. Keyin havola keladi: «bronni toʻlang», «oldindan toʻlov qabul qilinganini tasdiqlang», «OLX servisi orqali bitim». Sahifa tanish koʻrinadi: logotip, ranglar, karta uchun forma. Lekin uning manzili asl saytdan bir-ikki harf bilan farq qiladi yoki gʻalati tugaydi.

Ba’zan sxema teskari boʻladi: sizga goʻyo pul qaytarmoqchi yoki zaklad oʻtkazmoqchi boʻlishadi va «qabul qilish» uchun karta ma’lumotlarini soʻrashadi. Pul qabul qilish uchun karta raqamining oʻzi yetarli. Amal qilish muddati, CVV va SMS-kodlar buning uchun hech qachon kerak emas.

Aldov belgilari

• egasi kvartirani koʻrsatishdan bosh tortadi yoki koʻrishni toʻlovdan keyinga suradi;
• yozishmani sayt chatidan Telegram yoki WhatsAppga oʻtkazishni soʻraydi;
• shoshiltiradi: «yana uch kishi navbatda», «bron bir soatdan keyin bekor boʻladi»;
• toʻlash yoki pul olish uchun havola yuboradi;
• «tasdiqlash uchun» SMS-kodni soʻraydi;
• narx shu tumandagi oʻxshash kvartiralarnikidan sezilarli darajada past.

Bitta shunday belgi ham toʻxtab oʻylash uchun yetarli sabab. Bir nechtasi birdan boʻlsa, bu deyarli aniq firibgarlik.

Ijara haqini qanday xavfsiz toʻlash mumkin

Kvartirani oʻz koʻzingiz bilan koʻrib, mulkdor bilan gaplashganingizdan keyingina toʻlang. Toʻlovdan oldin:

• mulk huquqini tasdiqlovchi hujjat va pasportni koʻrsatishni soʻrang, F.I.Sh.ni solishtiring;
• agar ijaraga mulkdorning oʻzi bermayotgan boʻlsa, unda ishonchnoma bor-yoʻqligini aniqlang;
• pulni uchrashuvda bering va pasport ma’lumotlari, summa, manzil va sana yozilgan tilxat oling;
• oʻtkazma qulayroq boʻlsa, uni oʻz bank ilovangizdan mulkdor aytgan kartaga oʻzingiz amalga oshiring va buni ham tilxat yoki shartnomada qayd eting.

Bu holatlarning hech birida toʻlov havolasi kerak emas. Agar saytning oʻz xavfsiz bitim xizmati boʻlsa, uni faqat rasmiy ilova yoki sayt ichida, manzilni qoʻlda terib oching.

Agar karta ma’lumotlarini kiritib qoʻygan boʻlsangiz

Tez harakat qiling:

• kartani darhol bank ilovasida yoki karta orqasida koʻrsatilgan raqam orqali bloklang;
• bankka oʻzingiz qoʻngʻiroq qilib, nima boʻlganini ayting va operatsiyalarni bekor qildirish mumkinligini soʻrang;
• agar shubhali saytda bank ilovasi parolini kiritgan boʻlsangiz, uni almashtiring;
• yozishma, havola, telefon raqami va e’lon skrinshotlarini saqlab qoʻying;
• e’lon ustidan saytga shikoyat qiling va militsiyaga ariza bilan murojaat qiling.

Shundan keyin «bankdan» qoʻngʻiroq qilib, pulni qaytarishga yordam berishni taklif qilishsa, goʻshakni qoʻying. Rasmiy raqamga oʻzingiz qoʻngʻiroq qiling. Takroriy qoʻngʻiroqlar — xuddi shu sxemaning keng tarqalgan davomi.

Koʻp beriladigan savollar

Kvartira ijarasida OLXdagi xavfsiz bitim — bu firibgarlikmi?

Bunday xizmat saytda boʻlishi mumkin, lekin firibgarlar uning sahifalarini tez-tez soxtalashtiradi. Bitimni faqat rasmiy ilova yoki saytda oching, uy egasi yuborgan havola orqali emas.

Uy egasi yuborgan havolaga karta ma’lumotlarini kiritib qoʻysam nima qilishim kerak?

Kartani darhol bloklang va karta orqasidagi raqam orqali bankka qoʻngʻiroq qiling. Yozishma va skrinshotlarni saqlab, militsiyaga ariza bilan murojaat qiling.

Kvartirani koʻrmasdan oldindan toʻlov qilsa boʻladimi?

Bunday qilmagan ma’qul. Kvartirani koʻrib, mulkdor hujjatlarini tekshirganingizdan keyin, uchrashuvda va tilxat evaziga toʻlang.