Kvartira ijarasida firibgarlar: sxemalar va ulardan qanday saqlanish

Mundarija

1. Juda arzon kvartira — ehtiyot boʻlish uchun sabab
2. E’londagi suratlarni rasm boʻyicha qidiruv orqali tekshiring
3. Sizni shoshiltirishsa, bosimga berilmang
4. Uchrashuvdan oldin pasport suratini yubormang
5. Kvartira koʻrsatilmasa, «kvartiralar bazasi» uchun pul toʻlamang
6. Uy egasi yuborgan «toʻlov uchun» havolalarga oʻtmang
7. Shartnomani imzolashdan oldin qoʻshnilar bilan gaplashing
8. Koʻchib kirgach, qulf lichinkasini almashtiring
9. E’lon va uy egasi bilan yozishmalarni saqlab qoʻying

Juda arzon kvartira — ehtiyot boʻlish uchun sabab

Agar narx shu tumandagi oʻxshash kvartiralarnikidan sezilarli darajada past boʻlsa, bu koʻpincha shunchaki qarmoq boʻladi. OLX va Uybor saytlaridagi bunday e’lonlar bilan pul tejamoqchi boʻlganlarni tuzoqqa ilintirishadi.

Nima qilish kerak:

• yaqin atrofdagi 5–10 ta oʻxshash variantni koʻrib chiqing va narxlarni solishtiring;
• nega bunchalik arzonligini toʻgʻridan-toʻgʻri soʻrang;
• agar javob noaniq boʻlsa («shoshilinch ketyapman», «faqat yaxshi odamlarga beraman»), ikki barobar ehtiyot boʻling.

Chindan ham foydali kvartiralar uchraydi, ammo ularni ham baribir oʻz koʻzingiz bilan koʻrishga, shoshirmasdan koʻrsatishadi.

E’londagi suratlarni rasm boʻyicha qidiruv orqali tekshiring

Firibgarlar koʻpincha boshqalarning suratlarini olishadi: eski e’lonlardan, mehmonxona saytlaridan va hatto boshqa shaharlardan.

2–3 ta suratni saqlab oling va ularni Google yoki Yandex’dagi rasm boʻyicha qidiruvga yuklang. Agar xuddi shu suratlar boshqa manzil, narx yoki ism bilan boshqa e’lonlarda ham uchrasa, bu yomon belgi.

Kvartirani koʻrishga borganingizda tafsilotlarni solishtiring: gulqogʻoz, kafel, derazadan koʻrinish, mebel. Agar kvartira «suratdagisi emas» boʻlib chiqsa, suhbatni davom ettirishdan oldin buning sababini aniqlang.

Sizni shoshiltirishsa, bosimga berilmang

«Yana uch kishi qiziqyapti», «ertaga kech boʻladi», «ozgina boʻlsa ham pul oʻtkazing, sizga olib qolaman» — bu bosim oʻtkazishning klassik usuli. Maqsad — hamma narsani xotirjam tekshirishingizga imkon bermaslik.

Nima qilish kerak:

• qarorni kvartirani koʻrib, hujjatlarni tekshirgandan keyin qabul qilishingizni ayting;
• telefon orqali «bron» uchun pul oʻtkazmang;
• agar sizdan xafa boʻlishsa yoki gʻoyib boʻlib qolishsa, ehtimol, hech narsa yoʻqotmagansiz.

Vijdonli uy egasi siz hammasini oʻylab koʻrguningizcha bir kun kutib tura oladi.

Uchrashuvdan oldin pasport suratini yubormang

Ba’zan kvartirani koʻrishdan oldinoq «tekshirish uchun» pasportni messenjerga yuborishni soʻrashadi. Keyinchalik bu ma’lumotlar asosida nomingizga qarz rasmiylashtirishlari yoki ulardan boshqa sxemalarda foydalanishlari mumkin.

Xavfsizroq yoʻli:

• pasportni shaxsan, shartnoma imzolanayotganda koʻrsating;
• agar baribir nusxa kerak boʻlsa, unga qayd yozib qoʻying: nima uchun va kimga berilgani;
• hujjat suratini selfi bilan birga yubormang.

Avval uchrashuv va kvartira, keyin hujjatlar.

Kvartira koʻrsatilmasa, «kvartiralar bazasi» uchun pul toʻlamang

Shunday sxema bor: «agentlik» manzillar va telefon raqamlari roʻyxatiga kirish uchun pul oladi. Keyin ma’lum boʻladiki, kvartiralar allaqachon ijaraga berib boʻlingan, raqamlar javob bermaydi, pul esa qaytarilmaydi.

Nimani tekshirish kerak:

• aynan nima uchun pul toʻlayapsiz — roʻyxat uchunmi yoki topilgan va koʻrsatilgan kvartira uchunmi;
• agentlik bilan shartnoma tuziladimi va uning haqiqiy manzili bormi;
• u haqida real odamlarning fikrlari.

Rieltorga faqat natija uchun — mos kvartirani topib, shartnoma imzolaganingizdan keyin pul toʻlash ishonchliroq.

Uy egasi yuborgan «toʻlov uchun» havolalarga oʻtmang

Agar «uy egasi» «xavfsiz bitim», «bronni toʻlash» yoki «toʻlovni tasdiqlash» uchun havola yuborsa, ehtiyot boʻling. Bunday sahifalar koʻpincha kartangiz ma’lumotlarini qoʻlga kiritish uchun soxtalashtiriladi.

Qoidalar:

• notanish saytlarda karta raqami, amal qilish muddati va CVV kodini kiritmang;
• SMS orqali kelgan kodlarni hech kimga aytmang;
• agar «bank» yoki «servis» qoʻngʻiroq qilib, kodni soʻrasa, goʻshakni qoʻying.

Uy-joy uchun toʻlovni uchrashganda va tilxat evaziga amalga oshirgan ma’qul.

Shartnomani imzolashdan oldin qoʻshnilar bilan gaplashing

Qoʻshnilar yoki mahalla bilan bir-ikki daqiqalik suhbat sizni kutilmagan noxush holatlardan asrab qolishi mumkin.

Nimani soʻrash mumkin:

• bu kvartirada odatda kim yashaydi va uning egasi kim;
• sizdan oldin «kalit bilan» boshqa ijarachilar kelmaganmi;
• kvartira yuzasidan nizolar, suv bosish holatlari, shovqinli janjallar yoʻqmi.

Shu yoʻl bilan ba’zan kvartirani ikki marta ijaraga berish holatlari fosh boʻladi: bitta kvartirani bir vaqtning oʻzida bir nechta ijarachiga berib, har biridan avans olishadi.

Koʻchib kirgach, qulf lichinkasini almashtiring

Kalitlar yana kimda qolganini bilmaysiz: oldingi ijarachilardami, uy egasining tanishlaridami yoki vositachilardami.

Nima qilish kerak:

• lichinkani almashtirishni mulk egasi bilan kelishib oling, buni shartnomaga yozib qoʻygan ma’qul;
• eski lichinkani saqlab qoʻying va koʻchib ketayotganda qaytarib bering;
• agar uy egasi talab qilsa, yangi kalitlardan bir toʻplamini unga qoldirishingiz mumkin, lekin u faqat oldindan ogohlantirib kelishiga kelishib oling.

Almashtirish arzon va koʻp vaqt olmaydi, ammo katta xotirjamlik beradi.

E’lon va uy egasi bilan yozishmalarni saqlab qoʻying

E’lonlar olib tashlanadi, xabarlar esa oʻchiriladi. Agar nizo kelib chiqsa yoki aldovga duch kelsangiz, dalillar asqotadi.

Nimalarni saqlash kerak:

• e’lonning narxi, suratlari va tavsifi koʻrinib turgan skrinshotlari;
• shartlar, toʻlov va garov puli muhokama qilingan yozishmalar;
• uy egasi yoki rieltor yozgan telefon raqami va profil.

Hammasini ijara tugaguncha alohida papkada saqlang. Bu uy egasi bilan, zarur boʻlsa esa huquqshunos yoki politsiya bilan gaplashganda yordam beradi.