Shartnomani imzolashdan oldin qoʻshnilar bilan gaplashing

QISQACHA

Qoʻshnilar yoki mahalla bilan bir-ikki daqiqalik suhbat sizni kutilmagan noxush holatlardan asrab qolishi mumkin.

Nimani soʻrash mumkin:

• bu kvartirada odatda kim yashaydi va uning egasi kim;
• sizdan oldin «kalit bilan» boshqa ijarachilar kelmaganmi;
• kvartira yuzasidan nizolar, suv bosish holatlari, shovqinli janjallar yoʻqmi.

Shu yoʻl bilan ba’zan kvartirani ikki marta ijaraga berish holatlari fosh boʻladi: bitta kvartirani bir vaqtning oʻzida bir nechta ijarachiga berib, har biridan avans olishadi.

OLX yoki Uybor’da chiroyli e’lon, xushmuomala uy egasi, rasmlarda yangi ta’mir — va zakladni darhol berib yuborgingiz keladi. Ammo hujjatlar va ijaraga beruvchining gaplari faqat bir tomonni koʻrsatadi. Yonida yillab yashayotgan odamlar kvartira haqida bir marta koʻrib chiqishda bilib boʻlmaydigan narsalarni ham biladi. Ular bilan suhbat bir necha daqiqa oladi va deyarli hech narsaga tushmaydi.

Bu nima uchun kerak

Ijaradagi firibgarlar kamdan-kam shubhali koʻrinadi. Odam kalitni, kvartirani, hatto pasportini koʻrsatishi mumkin, lekin u mulkdor boʻlmasligi, uyni egasining roziligisiz ijaraga berayotgan yoki boshqa ijarachilardan allaqachon pul olgan boʻlishi mumkin. Qoʻshnilar va mahalla raisi kim kelib-ketishini, kommunal toʻlovlarni kim toʻlashini, janjallar boʻlgan-boʻlmaganini koʻradi. Bu hujjatlarni tekshirishning oʻrnini bosmaydi, lekin uni yaxshi toʻldiradi.

Suhbatni qanday boshlash va nimani soʻrash kerak

Oʻzingizni tanishtirib, kvartirani ijaraga olmoqchi ekaningizni va uy haqida bilmoqchi ekaningizni ochiq aytish kifoya. Siz xotirjam va xushmuomala boʻlsangiz, koʻpchilik bajonidil javob beradi. Quyidagilarni soʻrashingiz mumkin:

• qoʻshnilar uy egasini taniydimi va uning ismi mulk hujjatidagi ism bilan mos keladimi;
• egasining oʻzi shu yerda yashaydimi yoki kvartira ancha vaqtdan beri vositachilar orqali ijaraga beriladimi;
• yaqinda bu yerga koʻchib kirmoqchi boʻlgan boshqa odamlar kelmadimi;
• kommunal toʻlovlar bilan ahvol qanday, katta qarzlar yoʻqmi;
• suv bosish, quvurlar, lift, isitish bilan muammolar boʻlmaganmi;
• podyezd va hovli tinchmi.

Uyda faol uy qoʻmitasi yoki aholi chati boʻlsa, u yerda ham soʻrang. Mahallada odatda manzilda kim roʻyxatda turishi va amalda kim yashashini bilishadi.

Nimalar shubha uygʻotishi kerak

• Qoʻshnilar uy egasi butunlay boshqa odam ekanini aytadi.
• Yaqinda kimdir allaqachon «koʻchib kirgan» yoki yaqin kunlarda kirish niyatida kvartirani koʻrib ketgan.
• Kvartira qarindoshlar oʻrtasida nizoda, boʻlinayotgan yoki sud jarayonida.
• Ijaraga beruvchi shoshiltiradi, qoʻshnilar bilan gaplashishingizdan oldin zaklad soʻraydi yoki bunday suhbatlarga qarshi chiqadi.

Agar biror javob ijaraga beruvchining aytganlari bilan mos kelmasa, sababini aniqlamaguningizcha pul toʻlamang. Mulk huquqi toʻgʻrisidagi hujjatning asl nusxasini va pasportni koʻrsatishni soʻrang, ma’lumotlarni solishtiring. Agar kvartirani mulkdor emas, boshqa odam ijaraga berayotgan boʻlsa, ishonchnoma kerak — uning haqiqiyligini notarial idorada aniqlashtirish mumkin.

Agar pulni allaqachon bergan boʻlsangiz

Hammasini saqlang: yozishmalar, tilxat, oʻtkazmalar cheklari, e’lonning oʻzi (oʻchirib yuborilmasidan oldin skrinshot oling). Agar qoʻshnilar yoki mahalla orqali mulkdorning kontaktini topgan boʻlsangiz, u bilan bevosita bogʻlaning. Kvartira bir necha kishiga ijaraga berilgani ma’lum boʻlsa, boshqa jabrlanganlarni toping — birgalikda sxemani isbotlash osonroq. Shu materiallar bilan politsiyaga murojaat qiling. Kelajak uchun: zakladni faqat pasport ma’lumotlari yozilgan tilxat evaziga va hujjatlar tekshirilgandan keyin bering.

Koʻp beriladigan savollar

Ijaraga beruvchi kvartiraning haqiqiy egasi ekanini qanday tekshirish mumkin?

Ijaraga beruvchining pasportini mulk huquqi toʻgʻrisidagi hujjat bilan solishtiring va qoʻshnilardan yoki mahalladan egasi kimligini soʻrang. Agar vositachi ijaraga berayotgan boʻlsa, notarial ishonchnomani soʻrang va uning haqiqiyligini notariusda aniqlang.

Kvartirani ikki marta ijaraga berish nima?

Bu bitta kvartirani bir vaqtning oʻzida bir necha ijarachiga berib, har biridan zaklad olinadigan sxema. Uni koʻpincha qoʻshnilar bilan gaplashib aniqlash mumkin: ular kalit bilan kelgan boshqa «boʻlajak ijarachilar»ni koʻrgan boʻladi.

Firibgarga kvartira uchun zaklad berib qoʻysam, nima qilishim kerak?

Yozishmalar, tilxat, oʻtkazma cheklari va e’lon skrinshotini saqlang, haqiqiy mulkdorni va boshqa jabrlanganlarni topishga harakat qiling. Shu materiallar bilan politsiyaga murojaat qiling.