Narxni shartnomaning butun muddatiga belgilab qoʻying

QISQACHA

Shartnomaga ijara haqi muddat oxirigacha oʻzgarmasligini yozing. Agar uy egasi narxni oshirish huquqini oʻzida qoldirmoqchi boʻlsa, shartlar aniq boʻlsin: qancha muddatda bir martadan koʻp emas, koʻpi bilan qanchaga va qancha vaqt oldin ogohlantiradi.

Bunday bandsiz bir-ikki oydan keyin «narxlar oshdi, ustiga qoʻshib toʻlang yoki koʻchib keting» degan gapni eshitishingiz mumkin.

Toshkentda ijarachilarning koʻpchiligi bunday holatga duch kelgan: siz koʻchib kirdingiz, ijara haqini oʻz vaqtida toʻlayapsiz, bir necha oydan keyin esa uy egasi narx oshishini aytadi. Agar shartnomada narx butun muddatga belgilanganligi yozilmagan boʻlsa, bahslashish qiyin, koʻchib ketish esa har qanday qoʻshimcha toʻlovdan qimmatga tushadi. Bu masalani shartnoma imzolanishidan oldin hal qilgan ma’qul.

Nega ogʻzaki kelishuv yetarli emas

«Narx oʻzgarmaydi, men unaqa odam emasman» degan gap, agar kvartira sotilsa, qarindoshlarga berilsa yoki shunchaki bozor narxiga moslashtirilsa, hech narsani anglatmaydi. OLX va Uybordagi e’lonlar doimo yangilanadi va uy egasi qoʻshni kvartiralar qimmatroq ijaraga berilayotganini osongina koʻradi. Sizni faqat shartnomada yozilgan va ikki tomon imzolagan shartlar himoya qiladi.

Narx haqidagi bandni qanday yozish kerak

Murakkab yuridik iboralar shart emas. Aniq ifodalar yetarli:

• Ijara summasi va valyutasi. Agar narx dollarda boʻlib, siz soʻmda toʻlasangiz, qaysi kurs boʻyicha hisoblanishini koʻrsating.
• Toʻgʻridan-toʻgʻri jumla: ijara haqi shartnoma muddati tugaguncha oʻzgarmaydi va bir tomonlama tartibda oʻzgartirilmaydi.
• Toʻlovga nima kiradi: kommunal toʻlovlar, internet, uyga xizmat koʻrsatish — narxga kiritilganmi yoki hisoblagichlar boʻyicha alohida toʻlanadimi.

Agar uy egasi narxni oshirish huquqini saqlab qolishni talab qilsa, darhol rad etmang, shartlarni aniq qiling:

• kelishilgan davr ichida bir martadan koʻp emas;
• ma’lum foiz yoki belgilangan summadan oshmasligi;
• oldindan, kunlar soni koʻrsatilgan holda yozma ogohlantirish;
• ijarachining rozi boʻlmaslik va garov pulini toʻliq qaytarib olgan holda koʻchib ketish huquqi.

Oxirgi band ayniqsa muhim: narx oshirish garov pulingizni ushlab qolish usuliga aylanmasligi kerak.

Imzolashdan oldin nimalarni tekshirish kerak

• Shartnoma muddati va uzaytirish tartibi. Uzaytirishda narxni qayta koʻrib chiqish odatiy holat, lekin bu qanday boʻlishini oldindan yozib qoʻygan yaxshi.
• Uy egasining pasporti va mulk huquqini tasdiqlovchi hujjat: shartnomani kvartirani ijaraga berishga haqli shaxs imzolashi kerak.
• Har bir tomonda har bir sahifasi imzolangan alohida nusxa boʻlsin.
• Agar kvartirani rieltor koʻrsatgan boʻlsa, uning narx haqidagi va’dalari ham shartnoma matniga kiritilishi kerak.

Agar uy egasi narxni allaqachon oshirayotgan boʻlsa

Avval shartnomani qayta oʻqib chiqing. Agar narx unda belgilangan boʻlsa, xotirjamlik bilan shu bandga tayaning va yozma ravishda, masalan messenjerda javob bering — yozishmalar saqlanib qoladi.

Agar bunday band boʻlmasa, muzokaraga oʻting. Koʻpincha narxni darhol emas, yangi muddatdan boshlab oshirish yoki kamroq summaga kelishish mumkin boʻladi. Har qanday yangi kelishuvni ogʻzaki emas, shartnomaga qoʻshimcha kelishuv sifatida rasmiylashtiring.

Agar «qoʻshimcha toʻlang yoki koʻchib keting» degan gap boʻlsa, shoshilib koʻchmang. Kvartiraning holatini va hisoblagich koʻrsatkichlarini qayd eting, kalitlarni topshirishdan oldin garov pulini qaytarish boʻyicha kelishib oling. Jiddiy nizoda yurist bilan maslahatlashgan ma’qul: u shartnomangizni baholab, oqilona qadamlarni tavsiya qiladi.

Koʻp beriladigan savollar

Uy egasi shartnoma tugashidan oldin ijara haqini oshira oladimi?

Agar shartnomada narx butun muddatga belgilangan boʻlsa, bir tomonlama oshirish uning shartlariga zid. Bunday band boʻlmasa, vaziyat bahsli — kelishgan va kerak boʻlsa yuristga murojaat qilgan ma’qul.

Ijara shartnomasida narx oshirish imkoniyatini qanday yozish kerak?

Narx qanchalik tez-tez oshirilishi mumkinligini, eng koʻpi bilan necha foiz yoki qancha summaga va uy egasi necha kun oldin yozma ogohlantirishini koʻrsating. Ijarachining rad etish va garov pulini toʻliq qaytarib olib koʻchib ketish huquqini ham qoʻshing.

Uy egasi qoʻshimcha toʻlov yoki koʻchib ketishni talab qilsa, nima qilish kerak?

Shartnomani qayta oʻqing va yozma ravishda javob bering. Koʻchib ketishga qaror qilsangiz, avval garov pulini qaytarish boʻyicha kelishib oling, kvartira holati va hisoblagich koʻrsatkichlarini qayd eting.