Kvartira sotuvchiga qanday oʻtganini bilib oling

QISQACHA

Sotuvchi qaysi asosda mulkdor boʻlganini soʻrang va shu hujjatni koʻrsatishni iltimos qiling: oldi-sotdi shartnomasi, hadya shartnomasi, meros guvohnomasi, xususiylashtirish hujjati.

Xavf qayerda yuqoriroq:

• meros — boshqa merosxoʻrlar paydo boʻlishi mumkin;
• qarindoshdan hadya — bunday bitimga ba’zan e’tiroz bildiriladi;
• kvartira qisqa muddatda bir necha marta qayta sotilgan.

Bunday hollarda zaklad berishdan oldin hujjatlarni yurist yoki notariusga koʻrsating.

Ikkilamchi bozorda kvartira koʻrayotganda odatda ta’mir, qavat va narx haqida gaplashiladi. Lekin eng muhim savollardan biri boshqacha: sotuvchiga bu kvartira qayerdan kelgan? Sotib olgandan keyin qanchalik xotirjam yashashingiz va kimdir keyinchalik kvartiraga da’vo qila olish-olmasligi shu javobga bogʻliq.

Mulk asosi nima

Mulk huquqi toʻgʻrisidagi hujjat hozir kim egasi ekanini koʻrsatadi. Asos hujjati esa u qanday qilib egaga aylanganini tushuntiradi. Odatda bu quyidagilardan biri:

• oldi-sotdi shartnomasi: sotuvchi kvartirani oʻzi qachondir sotib olgan;
• hadya shartnomasi: kvartira bepul berilgan, koʻpincha qarindoshlar tomonidan;
• meros huquqi toʻgʻrisidagi guvohnoma;
• xususiylashtirish hujjatlari: kvartira davlatdan yashovchilarga oʻtgan;
• quruvchi bilan shartnoma va qabul qilish-topshirish dalolatnomasi, agar uy nisbatan yangi boʻlsa.

Telegramdagi suratni emas, hujjatning aslini koʻrsatishni soʻrang. F.I.Sh., manzil, maydon va xonalar sonini mulk huquqi hujjati va sotuvchining pasporti bilan solishtiring. Har qanday nomuvofiqlik pul berishdan oldin savol berish uchun asos.

Qachon ehtiyot boʻlish kerak

Kvartirani olishning hech bir usuli oʻz-oʻzidan bitim yomon ekanini bildirmaydi. Ammo ba’zi holatlarda tekshiruv chuqurroq boʻlishi kerak.

Meros. Guvohnoma berilgan boʻlsa ham, keyinroq qarindoshining vafotidan bexabar qolgan yoki rasmiylashtirishni oʻtkazib yuborgan boshqa merosxoʻrlar paydo boʻlishi mumkin. Yana kim da’vo qilishi mumkinligini, nizo boʻlgan-boʻlmaganini, qolgan merosxoʻrlar voz kechganmi yoki oʻz ulushini olganmi, soʻrang.

Hadya. Qarindoshlar oʻrtasidagi bunday bitimlar ba’zan oilaning boshqa a’zolari yoki hadya qiluvchining oʻzi tomonidan nizolashiladi. Kvartira yaqinda hadya qilingan va darhol sotuvga qoʻyilgan boʻlsa, sababini aniqlang.

Tez-tez qayta sotish. Qisqa vaqt ichida kvartiraning bir necha egasi almashgan boʻlsa, bu firibgarlik sxemasi yoki obyekt tarixini «tozalash» urinishi belgisi boʻlishi mumkin. Hujjatlarning butun zanjirini koʻrsatishni soʻrang.

Xususiylashtirish. Xususiylashtirish paytida kvartirada kim roʻyxatda boʻlgani va kimdadir uydan foydalanish huquqi qolmaganini bilish muhim.

Amalda qanday tekshirish mumkin

• Barcha hujjatlar nusxasini oldindan soʻrang va ularni koʻrik paytida emas, xotirjam oʻrganing.
• Hozir kvartirada kim roʻyxatda turgani va bitimgacha kim roʻyxatdan chiqishini aniqlang.
• Sotuvchi nikohda boʻlsa, turmush oʻrtogʻining roziligi kerak-kerakmasligini bilib oling.
• Qoʻshnilardan yoki mahalladan sotuvchi oilasi bu yerda qancha vaqtdan beri yashashini soʻrang.
• Meros, hadya yoki egalar tez-tez almashgan holatda hujjatlarni yurist yoki notariusga koʻrsating.

Bularning barchasini bayonadan keyin emas, oldin qilgan ma’qul. Sotuvchining rieltori boshqa xaridorlar borligini aytib shoshiltirishi mumkin. Bu tekshiruvni oʻtkazib yuborish uchun sabab emas.

Bayona allaqachon berilgan boʻlsa

Vahimaga tushmang, lekin barcha savollarga javob olmaguningizcha asosiy bitimga oʻtmang. Sotuvchidan yetishmayotgan hujjatlarni soʻrang, yuristga murojaat qiling va notariusdan shartnoma imzolanishidan oldin nimalarni tekshirish mumkinligini soʻrang. Bayona tilxatini hamda sotuvchi va rieltor bilan yozishmalarni saqlab qoʻying. Jiddiy muammo chiqsa, tilxat yoki bayona shartnomasi shartlaridan kelib chiqib, pulni qanday qaytarish mumkinligini yurist bilan muhokama qiling.

Koʻp beriladigan savollar

Kvartiraning boshqa merosxoʻrlari yoʻqligini qanday tekshirish mumkin?

Bu xavfni toʻliq istisno qilib boʻlmaydi, lekin kamaytirish mumkin. Meros guvohnomasini koʻring, sotuvchidan marhumning oila a’zolari haqida soʻrang va bayona berishdan oldin hujjatlarni notarius yoki yuristga koʻrsating.

Hadya qilingan kvartirani sotib olish xavflimi?

Shart emas, lekin bunday bitimlar ba’zan nizolashiladi. Kvartira qachon va kimdan olinganini, nega sotilayotganini aniqlang, shubha boʻlsa yurist bilan maslahatlashing.

Ikkilamchi kvartira sotuvchisidan qanday hujjatlarni soʻrash kerak?

Mulk huquqi hujjati, asos hujjati (oldi-sotdi, hadya shartnomasi, meros yoki xususiylashtirish hujjati), sotuvchining pasporti, roʻyxatda turganlar haqida ma’lumot. Sotuvchi nikohda boʻlsa, turmush oʻrtogʻining roziligi kerakmi, aniqlang.