Shartnomada narxni pasaytirib koʻrsatishga rozi boʻlmang

QISQACHA

Sotuvchi ba’zan soliq yoki xarajatlarni tejash uchun shartnomada haqiqiysidan kamroq summani koʻrsatishni soʻraydi.

Siz uchun bu xavf: har qanday nizoda shartnomadagi summaga tayanishga toʻgʻri keladi, qolgan pul topshirilganini isbotlash esa oson boʻlmaydi.

Shartnomada haqiqiy narxni koʻrsating. Agar sotuvchi boshqacha qilishni talab qilsa, boshqa kvartira qidirganingiz ma’qul.

Toshkentda ikkilamchi bozordan kvartira sotib olayotganda sotuvchi baʼzan shartnomada haqiqiy narxdan pastroq summani yozishni taklif qiladi. Odatda buni oddiy tushuntiradi: unga soliq va yigʻimlar kamroq chiqadi, sizga esa hech narsa xavf solmaydi. Aslida esa xavf aynan xaridor zimmasida boʻladi va buni notariusga borishdan oldin tushunib olgan maʼqul.

Nega past narx xaridor uchun xavfli

Oldi-sotdi shartnomasi bitimning asosiy hujjati hisoblanadi. Biror muammo chiqsa, sud ham, boshqa tomonlar ham birinchi navbatda unda koʻrsatilgan summaga qaraydi.

• Bitimga eʼtiroz bildirilishi mumkin: masalan, sotuvchining turmush oʻrtogʻi, merosxoʻri yoki siz bilmagan boshqa mulkdor paydo boʻladi. Shartnoma haqiqiy emas deb topilsa, sizga faqat shartnomadagi summa qaytarilishi mumkin.
• Qolgan pulni, ayniqsa naqd berilganini, berganingizni isbotlash qiyin boʻladi. «Farq uchun» yozilgan tilxat savollar tugʻdirishi mumkin, sotuvchining ogʻzaki vaʼdasi esa hech narsani kafolatlamaydi.
• Keyinchalik kvartirani oʻzingiz sotmoqchi boʻlsangiz, past xarid narxi soliq hisobida sizga qarshi ishlashi mumkin. Bu sizning holatingizda qanday boʻlishini notarius yoki soliq maslahatchisidan aniqlang.
• Narxni pasaytirib koʻrsatishning oʻzi qoidabuzarlik va nizoda u ikkala tomonga ham qarshi ishlashi mumkin.

Past narxdan sotuvchi foyda koʻradi, xavfni esa xaridor oʻz zimmasiga oladi.

Bitimdan oldin nima qilish kerak

• Muzokara bosqichidayoq sotuvchi yoki rieltorga shartnomada haqiqiy summa yozilishini ayting. Buni zaklad berishdan oldin kelishib olgan maʼqul, notarius oldida emas.
• Agar sotuvchi oʻz xarajatlarining bir qismini sizga yuklamoqchi boʻlsa, buni ochiq kelishing: masalan, narxni biroz oshiring, lekin uni halol yozing.
• Dastlabki shartnoma va zaklad kelishuvidagi summa yakuniy narx bilan bir xil ekanini tekshiring.
• Toʻlovni iz qoladigan usulda qiling: bank oʻtkazmasi yoki shartlari aniq boʻlgan bank yacheykasi. Hujjatsiz naqd pul — eng zaif variant.
• Sotuvchidan olingan butun summa uchun pasport maʼlumotlari va imzosi bilan tilxat oling.

Agar sotuvchi oʻz gapida tursa

«Hamma shunday qiladi» yoki «boʻlmasa sotmayman» degan gaplar ehtiyot boʻlish uchun sabab. Davlatni mayda narsada aldashga tayyor sotuvchi boshqa masalalarda ham toʻliq halol boʻlmasligi mumkin: kommunal toʻlovlar boʻyicha qarzlar, roʻyxatda turgan kishilar, turmush oʻrtogʻining roziligi haqida. Agar sotuvchi shartnomada haqiqiy narxni yozishga rozi boʻlmasa, boshqa kvartira qidirgan maʼqul. OLX va Uyborda variantlar yetarli, yoʻqotilgan pulni qaytarish esa yangi eʼlon topishdan ancha qiyin.

Agar shartnoma past summa bilan imzolangan boʻlsa

Vahimaga tushish shart emas, lekin dalillarni darhol yigʻib qoʻying.

• Barcha bank koʻchirmalari va oʻtkazma tasdiqlarini saqlang.
• Agar hali boʻlmasa, sotuvchidan butun summa uchun tilxat soʻrang.
• Haqiqiy narx muhokama qilingan yozishmalarni va pul berilganda guvoh boʻlganlarning kontaktlarini saqlab qoʻying.
• Yuristga murojaat qiling: u xavflarni baholab, biror narsani tuzatishga maʼno bor-yoʻqligini aytadi.

Haqiqiy toʻlov haqidagi hujjatlar qancha koʻp boʻlsa, ehtimoliy nizoda pozitsiyangiz shuncha mustahkam boʻladi, garchi bu kafolat bermasa ham.

Koʻp beriladigan savollar

Kvartira oldi-sotdi shartnomasida haqiqiy narxdan past summa yozsa boʻladimi?

Sotuvchi buni soʻrashi mumkin, lekin xaridor uchun bu xavfli: nizo yoki bitim haqiqiy emas deb topilganda shartnomadagi summaga qaraladi. Haqiqiy narxni yozish xavfsizroq.

Kvartira shartnomada past narx bilan sotib olingan boʻlsa, nima qilish kerak?

Toʻliq toʻlov dalillarini yigʻing: bank koʻchirmalari, sotuvchining butun summa uchun tilxati, yozishmalar. Soʻngra xavflarni baholash uchun yurist bilan maslahatlashing.

Sotuvchi nega kvartira narxini pasaytirib yozishni soʻraydi?

Koʻpincha sotishdagi oʻz soliq va xarajatlarini kamaytirish uchun. Bunda foyda sotuvchiga, xavf esa xaridorga qoladi.