Roʻyxatdan oʻtkazilgunga qadar butun summani bermang

QISQACHA

Mulk huquqi sizning nomingizga rasmiylashtirilmaguncha toʻliq narxni topshirmang.

Nima qilish mumkin:

• toʻlovni bosqichlarga boʻlib, ularni shartnomada yozib qoʻyish;
• bank yoki notarius bilan xavfsiz hisob-kitob usullarini muhokama qilish;
• summaning bir qismini kalitlar topshiriladigan va yashovchilar roʻyxatdan chiqadigan paytga qoldirish.

Pulni guvohlar ishtirokida va hujjat bilan tasdiqlagan holda topshiring.

Toshkentda ikkilamchi bozordan kvartira sotib olishda deyarli har doim bitta savol tugʻiladi: pulni qachon va qanday berish kerak. Sotuvchi hammasini birdaniga olishni xohlaydi, xaridor esa quruq qolishdan qoʻrqadi. Toʻgʻri yondashuv oddiy: asosiy summa sotuvchiga kvartira yuridik jihatdan sizniki boʻlgandan keyingina oʻtadi, qoʻl berib kelishib olgan paytda emas.

Nega oldindan toʻlash xavfli

Shartnoma imzolangan kun bilan mulk huquqi roʻyxatdan oʻtgan kun orasida koʻp narsa yuz berishi mumkin. Sotuvchi «unutgan» merosxoʻr paydo boʻladi. Egasining qarzlari tufayli kvartiraga xatlov qoʻyiladi. Sotuvchining turmush oʻrtogʻi rozilik bermaydi. Sotuvchi koʻproq pul taklif qilgan xaridor topib, bitimdan voz kechadi. Agar pul allaqachon berilgan boʻlsa, uni muzokara yoki sud orqali qaytarishga toʻgʻri keladi, bu esa uzoq davom etadi va natija kafolatlanmagan.

Mulk huquqi sizning nomingizga roʻyxatdan oʻtmaguncha, kvartira yuridik jihatdan sotuvchiniki hisoblanadi, siz qancha toʻlagan boʻlishingizdan qatʼi nazar.

Toʻlovni bosqichlarga qanday boʻlish mumkin

Odatda hisob-kitob shunday tuziladi:

• kelishuv paytida kichik zaklad yoki avans — tomonlarning niyatini mustahkamlash uchun;
• summaning asosiy qismi — mulk huquqi xaridor nomiga roʻyxatdan oʻtgandan keyin;
• qolgan qismi — kalitlar topshirilib, roʻyxatda turganlarning barchasi chiqarilgandan va kommunal toʻlovlar boʻyicha qarz yoʻqligi tekshirilgandan keyin.

Har bir bosqich, summa va toʻlov sharti shartnomada yozilishi kerak. Bitim sotuvchi aybi bilan yoki xaridor aybi bilan buzilsa, zaklad bilan nima boʻlishini alohida koʻrsating. Matnni bitimni tasdiqlaydigan notarius bilan kelishib olgan maʼqul.

Agar sotuvchi roʻyxatdan oʻtkazishdan oldin toʻliq toʻlovni talab qilsa va hech qanday variantga koʻnmasa, bu ehtiyot boʻlishga sabab. Halol sotuvchiga ham tushunarli hisob-kitob tartibi foydali.

Pulni qanday xavfsiz topshirish kerak

Bitim kuni emas, oldindan bank va notarial idoradan qanday hisob-kitob usullari borligini soʻrang: kirish sharti belgilangan bank yacheykasi, roʻyxatdan oʻtgandan keyin hisobga oʻtkazma yoki boshqa vositalar. Shartlar bankdan bankka farq qiladi.

Agar naqd pul bilan hisoblashsangiz, oddiy qoidalarga amal qiling:

• pulni guvohlar ishtirokida bering, iloji boricha ular sotuvchining qarindoshlari boʻlmasin;
• tilxat oling: F.I.Sh., pasport maʼlumotlari, summa raqam va soʻz bilan, kvartira manzili, pul aynan nima uchun olingani, sana va imzo;
• sotuvchining pasportini mulk huquqini tasdiqlovchi hujjat bilan solishtiring;
• tekshirilgan notarial ishonchnomasiz rieltor yoki «ishonchli shaxs»ga pul bermang.

Har qanday pul topshirish qogʻozda yoki bankda iz qoldirishi kerak. Ogʻzaki kelishuvlar nizo chiqqanda deyarli hech narsaga arzimaydi.

Agar pul allaqachon berilgan boʻlsa

Toʻlovni tasdiqlaydigan hamma narsani yigʻing: tilxatlar, oʻtkazmalar, yozishmalar, guvohlarning kontaktlari. Kvartirada taqiq yoki cheklovlar yoʻqligini tekshiring va roʻyxatdan oʻtkazishni imkon qadar tezroq yakunlashga harakat qiling. Agar sotuvchi vaqtni choʻzsa yoki bitimdan voz kechsa, boshqa hech narsa bermang va yuristga murojaat qiling: u hujjatlaringizga qarab pulni qaytarish yoki xaridni yakunlash uchun qanday imkoniyatlar borligini aytib beradi.

Koʻp beriladigan savollar

Kvartira sotib olayotganda sotuvchiga pulni qachon berish kerak?

Asosiy summani mulk huquqi sizning nomingizga roʻyxatdan oʻtgandan keyin, qolgan qismini esa kalitlar topshirilib, yashovchilar roʻyxatdan chiqarilgandan keyin bergan maʼqul. Undan oldin faqat shartlari shartnomada yozilgan kichik zaklad berish mumkin.

Kvartira uchun naqd pulni qanday xavfsiz topshirish mumkin?

Pulni guvohlar ishtirokida bering va sotuvchining pasport maʼlumotlari, summa, kvartira manzili va imzosi yozilgan batafsil tilxat oling. Bankdan yacheyka yoki hisob raqami orqali hisob-kitob haqida oldindan soʻrang — bu qoʻldan-qoʻlga berishdan ishonchliroq.

Sotuvchi roʻyxatdan oʻtkazishdan oldin butun summani talab qilsa nima qilish kerak?

Bosqichma-bosqich toʻlov yoki bank va notarius orqali hisob-kitobni taklif qiling. Agar sotuvchi har qanday xavfsiz variantdan qatʼiyan bosh tortsa, bitimni davom ettirish-ettirmaslik haqida jiddiy oʻylab koʻring.