Kvartirada kim roʻyxatda turganini aniqlang

QISQACHA

Roʻyxatda turgan odamlar bilan kvartira sotib olish mumkin, lekin keyin ularni roʻyxatdan chiqarish qiyin boʻlishi mumkin. Ayniqsa, ular voyaga yetmaganlar yoki sotuvchining qarindoshlari boʻlsa.

• Manzilda kim roʻyxatda turganini soʻrang va buni hujjat bilan tasdiqlashni iltimos qiling.
• Shartnomada pul topshirilgunga qadar yoki bitimning ma’lum bir bosqichigacha hamma roʻyxatdan chiqishini yozib qoʻying.
• Oxirgi toʻlovni yashovchilarning roʻyxatdan chiqishiga bogʻlang.

Ikkilamchi bozordan kvartira sotib olayotganda e’tibor odatda narx, ta’mir va mulk hujjatlariga qaratiladi. Shu manzilda roʻyxatda turgan odamlar esa koʻpincha esdan chiqadi. Lekin egasi almashgani bilan ular avtomatik ravishda roʻyxatdan chiqariladi, deb hisoblamang. Agar sotuvchi qarindoshlarini oldindan propiskadan chiqarmagan boʻlsa, bitimdan keyin bu muammo sizga qoladi va uni hal qilish uzoq hamda noxush jarayon boʻlishi mumkin.

Propiskadagi odamlar nega xavfli

Roʻyxatda turgan odam mulkdor boʻlmasa ham, kvartirada yashashga haqqim bor, deb hisoblashi mumkin. Eng murakkab holatlar:

• voyaga yetmagan bolalar: ularni odatda boshqa manzilga roʻyxatga qoʻyish imkoni boʻlgandagina chiqarishadi, bola manfaatlari esa alohida diqqat bilan tekshiriladi;
• koʻchishni istamaydigan yoki koʻcha olmaydigan sotuvchining keksa qarindoshlari;
• sobiq turmush oʻrtoqlar va sotuvchi bilan janjallashib qolgan odamlar;
• allaqachon ketib qolgan va aloqa yoʻq boʻlgan yashovchilar.

Ba’zan masala faqat sud orqali hal boʻladi, bu esa vaqt, xarajat va noaniqlik degani.

Kim roʻyxatda turganini qanday tekshirish mumkin

Sotuvchi yoki rieltorning ogʻzaki gapiga ishonib qolmang. Shu manzilda propiskada turgan barcha shaxslar koʻrsatilgan hujjatni soʻrang. Uni qayerdan olish va qanchalik yangi boʻlishi kerakligini bitimni rasmiylashtiradigan notariusdan aniqlang. Roʻyxatni sizga aytilgan gaplar bilan solishtiring.

Yana nimalar qilish kerak:

• hozir kvartirada hech kim yashamasa ham, bolalar propiskada turganini toʻgʻridan-toʻgʻri soʻrang;
• qoʻshnilar yoki mahalla bilan gaplashing — ular kim haqiqatda yashashini koʻpincha biladi;
• roʻyxatda sotuvchi aytmagan odamlar boʻlsa, ular kimligi va hozir qayerdaligini aniqlang;
• yashovchilar, ayniqsa bolalar, qaysi manzilga roʻyxatga oʻtishini soʻrang.

Shartnomada nimani mustahkamlash kerak

«Keyin chiqib ketamiz» degan va’da qogʻozda yozilmagan boʻlsa, hech narsaga arzimaydi. Barcha yashovchilarni propiskadan chiqarish sharti va buning muddati shartnomada yozilgan boʻlishi kerak. Eng ishonchli yoʻl — asosiy shartnoma imzolanishi va asosiy summa berilishidan oldin roʻyxatdan chiqarish.

Agar sotuvchiga vaqt kerak boʻlsa, toʻlovni qismlarga boʻling:

• zaklad yoki avans — dastlabki shartnoma imzolanganda;
• asosiy summa — yashovchilar roʻyxatdan chiqarilayotgani tasdiqlangach;
• oxirgi toʻlov — faqat manzilda hech kim roʻyxatda turmasligi haqidagi hujjatdan keyin.

Shartnoma matnini notarius yoki yuristga tekshirtiring. Sotuvchi shartni bajarmasa nima boʻlishini ham yozib qoʻygan ma’qul: zakladni qaytarish yoki bitimdan voz kechish huquqingiz.

Kvartira sotib olingan, lekin yashovchilar qolib ketgan boʻlsa

Avval kelishishga harakat qiling: koʻpincha odamlar shunchaki ulgurmagan yoki qayerga roʻyxatga oʻtishni bilmaydi. Avvalgi egasi bilan bogʻlaning — shartnomada roʻyxatdan chiqarish sharti boʻlgan boʻlsa, bu sizning asosiy dalilingiz. Yozishmalar va barcha hujjatlarni saqlab qoʻying.

Tinch yoʻl bilan hal boʻlmasa, yuristga murojaat qiling. U sud orqali roʻyxatdan chiqarishga asos bor-yoʻqligini va sizning holatingizda bu qanchalik real ekanini baholaydi. Odamlar propiskada turib, kvartirada yashayotgan paytda ularni oʻzingiz chiqarib yuborishga yoki qulfni almashtirishga urinmang — bu sizga qarshi ishlashi mumkin.

Koʻp beriladigan savollar

Propiskada odam turgan kvartirani sotib olsa boʻladimi?

Ha, bunday bitim mumkin, lekin xavf xaridor zimmasida qoladi: keyin yashovchilarni roʻyxatdan chiqarish qiyin boʻlishi mumkin. Asosiy summani berishdan oldin sotuvchi hammani chiqarishiga kelishing va buni shartnomada yozing.

Kvartira sotilgandan keyin yashovchilar avtomatik ravishda propiskadan chiqariladimi?

Bunga umid qilmang: odatda roʻyxatdan alohida chiqarish kerak boʻladi. Bitimdan oldin roʻyxatdagi shaxslar haqidagi hujjatni soʻrang va oxirgi toʻlovni roʻyxatdan chiqarishga bogʻlang.

Sotilayotgan kvartiradan bolani propiskadan qanday chiqarish mumkin?

Odatda bolani bir vaqtning oʻzida boshqa manzilga roʻyxatga qoʻyish kerak boʻladi va uning manfaatlari qat’iy tekshiriladi. Aniq tartibni shartnoma imzolanishidan oldin notariusdan soʻrang.